Zapewnienie właściwego poziomu lokalnego bezpieczeństwa energetycznego jest jednym z podstawowych celów realizowanych przez gminy.
W wielu gminach prowadzi się intensywne prace nad wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii (OZE). Promowanie OZE powinno znaleźć się w centrum uwagi władz gmin dążących do zapewnienia lokalnego bezpieczeństwa energetycznego z następujących powodów:

• energetyka odnawialna przyczynia się do zmniejszenia emisji dwutlenku węgla,
• zwiększenie udziału energii odnawialnej w bilansie energetycznym prowadzi do większego zrównoważenia systemu energetycznego,
• zwiększenie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych podnosi bezpieczeństwo dostaw energii, zmniejszając uzależnienie gminy od dostaw nośników energetycznych z zewnątrz.

Atrakcyjność energii odnawialnej dla gmin wiąże się z jej lokalnym charakterem (w większości zasila lokalnych odbiorców), co prowadzi do ograniczenia strat przesyłu i do zwiększenia efektywności energetycznej. Wykorzystanie lokalnych zasobów przekłada się wprost na zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego gminy poprzez zróżnicowanie źródeł energii.

Dla gmin niezmiernie ważny jest fakt, iż wzrost wykorzystania źródeł odnawialnych wiąże się bezpośrednio z realizacją zadań własnych samorządów nałożonych na nie przez polskie ustawodawstwo. Przynosi też szereg wymiernych korzyści ekologicznych, społecznych i ekonomicznych dla społeczności lokalnych.
Podejmowane są działania mające na celu zwrócenie uwagi lokalnych władz samorządowych na znaczenie odnawialnych źródeł energii w bilansie energetycznym gmin oraz na zwiększenie stopnia ich wykorzystania.

W planach energetycznych gmin powinny być uwzględniane istniejące na ich terenie odnawialne źródła energii, ponieważ ich wykorzystanie może przyczynić się do rozwoju lokalnego oraz stopnia realizacji zadań własnych samorządów. Instalacje odnawialnych źródeł energii mają charakter lokalny i nie wymagają tworzenia scentralizowanej infrastruktury technicznej. Jako małe i rozproszone technologie naturalnie wpisują się w politykę, strategię i plany rozwoju lokalnego. Zważywszy na rozproszony charakter oraz ogólną dostępność zasobów OZE, energetyka odnawialna może stać się czynnikiem pobudzającym rozwój gospodarczy na poziomie gmin.

Wiadome jest, że gminy bogate w zasoby OZE (gminy wiejskie) niekoniecznie wykazują się odpowiednim poziomem zapotrzebowania na energię, który mógłby być zaspokojony przez OZE. Z drugiej strony istnieje również odwrotna sytuacja – gminy o skromnych zasobach OZE charakteryzują się dużym zapotrzebowaniem na energię. Konieczne jest zatem nawiązywanie współpracy między gminami w zakresie pokrycia zapotrzebowania na energię.

Nakazem chwili, związanym bezpośrednio z poziomem lokalnego bezpieczeństwa energetycznego (i nie tylko) jest promowanie nie tylko odnawialnych źródeł energii, ale także efektywności energetycznej.

Efektywność energetyczna jest to zespół działań, zachowań, warunków i mechanizmów, które powodują taki sposób użytkowania i wykorzystywania energii, któremu towarzyszą możliwe najmniejsze straty (rozproszenie) energii do otoczenia. Biorąc pod uwagę, że użytkowanie energii pod różnymi postaciami towarzyszy nam na każdym kroku w naszym codziennym życiu, robienie tego w możliwie najbardziej efektywny sposób powinno być przedmiotem szczególnej troski każdego z nas, jak również gminy.

Efektywność energetyczna jest jednym z najbardziej istotnych czynników, które są silnie związane z gospodarką i istotnie na nią wpływają. Z efektywnością energetyczną skorelowane jest bardzo obszerne spektrum zagadnień i problemów i nie są to zagadnienia proste i oczywiste.

Polskie prawo energetyczne zobowiązuje gminę do efektywnego zaplanowania zaopatrzenia i wykorzystania energii. Poprzez podjęcie odpowiednich decyzji gmina może motywować i wspomagać społeczność lokalną w oszczędzaniu energii i ochronie środowiska.

Racjonalne wykorzystanie energii odgrywa ważną rolę w zrównoważonym rozwoju energetycznym, między innymi dlatego, że oznacza ono zużycie mniejszej ilości energii dla osiągnięcia tego samego rezultatu użytkowego. Dodatkowo ma to przynajmniej dwie pożądane konsekwencje:

• zmniejszenie emisji dwutlenku węgla ze spalania paliw kopalnych, a zatem złagodzenie tempa wzrostu efektu cieplarnianego,
• zwolnienie tempa wyczerpywania paliw kopalnych, które będą nieodzowne do czasu, gdy postęp technologiczny pozwoli ludzkości zaspokoić swoje potrzeby energetyczne na nowo ze źródeł odnawialnych lub innych ekologicznie naturalnych.

Powszechnie sądzi się, że czystą energią jest energia pozyskiwana ze źródeł odnawialnych, ponieważ jej produkcja nie wpływa negatywnie na środowisko naturalne. Tymczasem najczystszą energią są oszczędności energii, ponieważ każda zaoszczędzona ilość energii zmniejsza zapotrzebowanie na jej wytwarzanie i tym samym eliminuje niepożądane skutki związane z tą działalnością. Zaoszczędzona energia staje się jednocześnie najtańszym paliwem.

Problem zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego gmin jest jednym z podstawowych wyzwań dla ich władz. Systematycznie rosnące ceny energii, obawy o przyszłe zaspokojenie popytu na energię oraz konieczność realizowania strategii zrównoważonego rozwoju wymusza podjęcie i realizowanie polityki energetycznej gminy. Treścią tej polityki są różnorodne działania dotyczące różnego horyzontu czasowego, ale też różnych obszarów gospodarki i społeczeństwa. I choć w gminach występują zróżnicowane uwarunkowania rozwiązań w zakresie gospodarowania energią, to jednak we wszystkich gminach tę energię można po prostu oszczędzać. Jest to nie tylko stosunkowo najtańsza i prosta metoda poprawy bilansu energetycznego, ale przede wszystkim skuteczna metoda realizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju.

Należy stwierdzić, że oszczędność energii jest stosunkowo tanią i prostą metodą poprawy bezpieczeństwa energetycznego. Największym jednak jej atutem jest to, że sprzyja realizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju. Oszczędność energii należy dziś postrzegać jako problem zarówno globalny jak i lokalny.