Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej[1] określa warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i związane z nimi urządzenia budowlane oraz ich usytuowanie. Przez budowle rolnicze zgodnie z § 3 tego rozporządzenia należy rozumieć budowle dla potrzeb rolnictwa i przechowalnictwa produktów rolnych, w szczególności takie jak: zamknięte zbiorniki na płynne odchody zwierzęce, płyty do składowania obornika, silosy na kiszonki, silosy na zboże i pasze, komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu rolniczego.

W przypadku instalacji biogazu rolniczego często pojawiają się wątpliwości jak należy rozumieć tego typu instalacje i jakie elementy wchodzą w jej skład. Dlatego należy stwierdzić, że wszelkiego rodzaju budynki wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi oraz budowle stanowiące całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, zlokalizowane na gruntach rolnych danego gospodarstwa rolnego, w których będzie wytwarzana energia w celu zaspokojenia zapotrzebowania na energię wyłącznie tego gospodarstwa rolnego, należy traktować jak budynki, budowle i urządzenia służące produkcji rolniczej.

W projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii, doprecyzowano definicję instalacji odnawialnego źródła energii nadając jej następujące brzmienie:

„13. instalacja odnawialnego źródła energii – instalacja stanowiąca:

a)      wyodrębniony zespół urządzeń służący do wytwarzania energii
i wyprowadzania mocy, przyłączonych w jednym miejscu przyłączenia,
w których energia elektryczna lub ciepło wytwarzane są z odnawialnych źródeł energii, a także magazyn energii elektrycznej, przechowujący wytworzoną energię elektryczną połączony z tym zespołem urządzeń; lub

b)      wyodrębniony zespół obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego, a także połączony z nimi magazyn biogazu rolniczego.”.

Doprecyzowanie definicji instalacji odnawialnego źródła energii w oparciu o terminologię obowiązującą na gruncie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2013 r. poz. 1409) nie powinno powodować wątpliwości interpretacyjnych odnośnie tego, jakie elementy należy zaliczyć do instalacji biogazu rolniczego oraz że taka instalacja jest instalacją odnawialnego źródła energii.

Instalacje OZE, w tym biogazownie rolnicze, budowane na gruntach rolnych, z których wytworzona energia będzie służyła zaspokojeniu własnych potrzeb danego gospodarstwa rolnego, należy traktować jako inwestycje służące produkcji rolniczej i w takich przypadkach mogą być zakwalifikowane jako składnik tego gospodarstwa. Wówczas nie jest wymagane wyłączenie gruntów z produkcji rolnej.

W przypadku, gdy wytwarzanie energii w gospodarstwie rolnym następuje jedynie
w celu jej sprzedaży, wówczas taką działalność należy traktować jak działalność gospodarczą
w zakresie wytwarzania energii, a więc działalność nierolniczą. W tym przypadku budowa instalacji OZE do wytwarzania energii na gruntach rolnych należących do gospodarstwa rolnego spowoduje konieczność uzyskania decyzji starosty zezwalającej na wyłączenie gruntów rolnych, objętych ochroną na obszarach wiejskich oraz poniesienie opłat z tego tytułu. Ponadto, w przypadku przeznaczania na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych, stanowiących użytki rolne klas I – III, zawsze wymagane jest uzyskanie zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Niezależnie od faktu, czy wytwarzanie energii w gospodarstwie prowadzącym produkcję rolniczą będzie miało charakter pozarolniczej działalności gospodarczej, czy też będzie służyło działalności wytwórczej w rolnictwie, o tym czy na wskazanych gruntach rolnych mogą być realizowane wspomniane inwestycje decyduje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku – decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, którą wydaje właściwy organ administracji samorządowej (wójt, burmistrz lub prezydent miasta). Wynika to z przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r.,
poz. 647 z póź. zm.), zgodnie z którymi ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego
(art. 4 ust. 1), a w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust.2 ). Z uwagi na fakt, iż zapisy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego mają decydujący wpływ na zagospodarowanie terenu należącego do potencjalnych inwestorów w instalacje OZE, w planie tym należy wskazać, czy na określonych gruntach rolnych, a w szczególności gruntach klas I – III, jest możliwa realizacja inwestycji związanych z wywarzeniem energii ze źródeł odnawialnych.

[1] Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Dz.U. 1997 nr 132 poz. 877, ze zm.

 

Rys. 5 Procedura realizacji inwestycji w ramach mpzp

 

Źródło: Opracowanie autora.

 

Gdy dla terenu, na którym ma być zlokalizowana biogazownia, istnieje już miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego(mpzp) lub konieczne jest jego sporządzenie wynikające z odrębnych przepisów, niezbędne jest sprawdzenie zgodności inwestycji z mpzp. W innym wypadku należy wystąpić do Urzędu Gminy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy terenu. Sporządzenie mpzp jest konieczne, jeżeli teren wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne (Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717, ze zm.).

 

Po zakończeniu robót budowlanych konieczne jest zgłoszenie zakończenia prac oraz w wypadku większych inwestycji (w tym biogazowni) uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu. Decyzja wydawana jest po przeprowadzeniu przez organ kontroli budowy oraz uprzednim uzyskaniu pozytywnych opinii inspekcji sanitarnej, straży pożarnej i inspekcji pracy.